Lasnormen overzichtelijk uitgelegd: van lasmethode tot lasserskwalificatie
Binnen de lastechniek worden normen gebruikt voor het beschrijven en beproeven van lasmethoden, het kwalificeren van lassers en het vastleggen van kwaliteitseisen. Ook voor lasaanbevelingen en de groepsindeling van materialen bestaan afzonderlijke normen.
Onderstaande tabellen brengen de normverwijzingen per onderwerp bij elkaar. De omschrijvingen geven beknopt aan waar iedere norm over gaat.
Lasmethodekwalificatie en lasmethodebeproeving
Deze normen behandelen het beschrijven en kwalificeren van lasmethoden voor metalen. Naast algemene regels zijn er verschillende kwalificatieroutes, bijvoorbeeld op basis van een lasmethodebeproeving, opgedane laservaring of een standaardlasmethode.
| Norm | Onderwerp | Taal in het bronoverzicht |
|---|---|---|
| NEN-EN-ISO 15607 | Algemene regels voor het beschrijven en goedkeuren van lasmethoden voor metalen | Nederlands |
| NEN-EN-ISO 15610 | Goedkeuring op basis van beproefde lastoevoegmaterialen | Nederlands |
| NEN-EN-ISO 15611 | Goedkeuring op basis van opgedane laservaring | Nederlands |
| NEN-EN-ISO 15612 | Goedkeuring op basis van een standaardlasmethode | Nederlands |
| NEN-EN-ISO 15613 | Goedkeuring op basis van een lasproef vóór aanvang van de productie | Nederlands |
De reeks NEN-EN-ISO 15614 behandelt lasmethodebeproevingen voor verschillende materialen, processen en toepassingen.
| Norm | Deel | Onderwerp | Taal in het bronoverzicht |
|---|---|---|---|
| NEN-EN-ISO 15614-1 | 1 | Boog- en autogeenlassen van staal en booglassen van nikkel en nikkellegeringen | Engels |
| NEN-EN-ISO 15614-2 | 2 | Booglassen van aluminium en zijn legeringen | Nederlands |
| NEN-EN-ISO 15614-3 | 3 | Smeltlassen van niet-gelegeerd en laaggelegeerd gietijzer | Engels |
| NEN-EN-ISO 15614-4/C1 | 4 | Reparatielassen van aluminiumgietstukken | Engels |
| NEN-EN-ISO 15614-5 | 5 | Booglassen van titanium, zirkonium en hun legeringen | Engels |
| NEN-EN-ISO 15614-6 | 6 | Booglassen van koper en zijn legeringen | Engels |
| NEN-EN-ISO 15614-7 | 7 | Deklaaglassen | Engels |
| NEN-EN-ISO 15614-8 | 8 | Lassen van pijpen aan pijp-plaatverbindingen | Engels |
| NEN-EN-ISO 15614-9 — ontwerp | 9 | Onderwaternatlassen met overdruk | Engels |
| NEN-EN-ISO 15614-10 | 10 | Onderwaterdrooglassen met overdruk | Engels |
| NEN-EN-ISO 15614-11 | 11 | Elektronenbundel- en laserlassen | Engels |
Kwaliteitseisen voor lassen
De ISO 3834-reeks beschrijft kwaliteitseisen voor het smeltlassen van metalen. Het overzicht omvat de selectie van het passende kwaliteitsniveau, de verschillende niveaus van kwaliteitseisen en richtlijnen voor de invoering.
| Norm | Deel | Onderwerp | Taal in het bronoverzicht |
|---|---|---|---|
| NEN-EN-ISO 3834-1 | 1 | Richtlijnen voor de selectie van het geschikte niveau van kwaliteitseisen | Nederlands |
| NEN-EN-ISO 3834-2 | 2 | Uitgebreide kwaliteitseisen | Nederlands |
| NEN-EN-ISO 3834-3 | 3 | Standaardkwaliteitseisen | Nederlands |
| NEN-EN-ISO 3834-4 | 4 | Elementaire kwaliteitseisen | Nederlands |
| NEN-EN-ISO 3834-5 | 5 | Documenten waaraan moet worden voldaan om overeenstemming met ISO 3834-2, ISO 3834-3 of ISO 3834-4 aan te tonen | Nederlands |
| NPR-CEN-ISO/TR 3834-6 | 6 | Richtlijnen voor de invoering van ISO 3834 | Nederlands |
Lasserskwalificaties en bedieners van lasmachines
De ISO 9606-reeks behandelt het kwalificeren van lassers voor het smeltlassen van verschillende materiaalgroepen. Voor bedieners en instellers bij gemechaniseerd en automatisch lassen vermeldt het overzicht NEN-EN-ISO 14732.
| Norm | Onderwerp | Taal in het bronoverzicht |
|---|---|---|
| NEN-EN-ISO 9606-1 | Kwalificatie van lassers — Smeltlassen — Deel 1: Staal | Nederlands |
| NEN-EN-ISO 9606-2 | Kwalificatie van lassers — Smeltlassen — Deel 2: Aluminium en aluminiumlegeringen | Nederlands |
| NEN-EN-ISO 9606-3 | Kwalificatie van lassers — Smeltlassen — Deel 3: Koper en koperlegeringen | Engels |
| NEN-EN-ISO 9606-4 | Kwalificatie van lassers — Smeltlassen — Deel 4: Nikkel en nikkellegeringen | Engels |
| NEN-EN-ISO 9606-5 | Kwalificatie van lassers — Smeltlassen — Deel 5: Titaan en titaanlegeringen, zirkonium en zirkoniumlegeringen | Engels |
| NEN-EN-ISO 14732 | Kwalificatie van bedieners van lasmachines voor smeltlassen en instellers van weerstandslasapparatuur voor mechanisch en automatisch lassen van metallische materialen | Engels |
Lasmethodebeschrijving
Een lasmethodebeschrijving legt vast hoe een las moet worden uitgevoerd. De ISO 15609-reeks behandelt de beschrijving van lasmethoden voor verschillende lasprocessen.
| Norm | Deel | Onderwerp | Taal in het bronoverzicht |
|---|---|---|---|
| NEN-EN-ISO 15609-1 | 1 | Booglassen | Nederlands |
| NEN-EN-ISO 15609-2/A11 | 22 | Autogeenlassen | Engels |
| NEN-EN-ISO 15609-3 | 3 | Elektronenbundellassen | Engels |
| NEN-EN-ISO 15609-4 | 4 | Laserlassen | Engels |
| NEN-EN-ISO 15609-5 | 5 | Weerstandlassen | Engels |
| NEN-EN-ISO 15609-6 | 6 | Laserbooghybridelassen | Engels |
Aanbevelingen voor het lassen
Onderstaande documenten geven aanbevelingen voor het lassen van metalen. De onderwerpen lopen uiteen van algemene richtlijnen voor booglassen tot aanbevelingen voor specifieke materialen en processen.
De Europese en internationale verwijzingen zijn hieronder naast elkaar geplaatst zoals in het bronoverzicht.
| Europese verwijzing | Internationale verwijzing | Onderwerp | Taal in het bronoverzicht | |
|---|---|---|---|---|
| NEN-EN 1011-1 | ISO/TR 17671-1 | Deel 1: Algemene leidraad voor booglassen | NEN: Nederlands; ISO/TR: Engels | |
| N NEN-EN 1011-2 | ISO/TR 17671-2 | Deel 2: Booglassen van ferritische staalsoorten | NEN: Nederlands; ISO/TR: Engels | |
| NEN-EN 1011-3/A1 | ISO/TR 17671-3 | Deel 3: Booglassen van corrosievaste staalsoorten | Engels | |
| NEN-ENEN 1011-4 | ISO/TR 17671-4 | Deel 4: Booglassen van aluminium en aluminiumlegeringen | Engels | |
| NEN-EN 1011-5 | ISO/TS 17671-5 | Deel 5: Lassen van geplateerde staalsoorten | Engels | |
| NEN-EN 1011-6 | NPR-ISO/TR 17671-6 | Deel 6: Laserlassen | Engels | |
| NEN-EN 1011-7 | ISO/TR 17671-7 | Deel 7: Elektronenbundellassen | Engels | |
| NEN-EN 1011-8 | Niet vermeld | Deel 8: Lassen van gietijzer | Engels |
Materialen en groepsindeling
Voor het indelen van metalen in materiaalgroepen vermeldt het overzicht onderstaande documenten. Naast een algemene leidraad zijn er afzonderlijke overzichten voor Europese, Amerikaanse en Japanse materialen.
| Norm of document | Onderwerp | Taal in het bronoverzicht |
|---|---|---|
| CEN-ISO/TR 15608 | Lassen — Leidraad voor de groepsindeling van metalen | Niet vermeld |
| NPR-CEN-ISO/TR 20172 | Lassen — Groepsindeling van metalen — Europese materialen | Engels |
| CEN-ISO/TR 20173 | Lassen — Groepsindeling voor materialen — Amerikaanse materialen | Engels |
| NPR-CEN-ISO/TR 20174 | Lassen — Groepsindelingen voor materialen — Japanse materialen | Engels |